…noqonuniy ushlab turilgan 29 o’zbek qochqini taqdiriga…

 Asosiy erkinliklar, Murojaatlar, Qiynoqlar  Comments Off on …noqonuniy ushlab turilgan 29 o’zbek qochqini taqdiriga…
Nov 262010
 

Qozog’istondan O’zbekistonga ekstraditsiya qilinish xavfi ostida qolgan qochqinlarini qutqarish bo’yicha qo’mita

Xorijdagi o’zbekistonliklarga

Murojaat

Ma’lumki, shu yilning 1-2 dekabr kunlari Qozog’iston poytaxti Ostonada Yevropada xavfsizlik va hamkorlik tashkilotining yirik sammiti bo’lib o’tadi. Shu munosabat bilan Qochqinlarni qutqarish qo’mitasi Yevropa, Amerika va Osiyoda yashayotgan o’zbekistonliklarni va barcha yaxshi niyatli insonlarni 30 noyabr va 1 dekabr kunlari ertalab soat 10.00dan boshlab YeHHTga a’zo davlatlarning poytaxtlarida piketlar uyushtirishga chaqiradi.

Tadbirlardan ko’zlanadigan maqsad YeHHTga a’zo davlatlar rahbarlari e’tiborini Qozog’istonning Almati shahri hisbxonalarida noqonuniy ushlab turilgan 29 o’zbek qochqini taqdiriga qaratishdir. Piket qatnashchilari Qozog’iston Bosh prokuraturasining o’zbek qochqinlarini qiynoqlar muntazam qo’llanadigan O’zbekistonga topshirish haqida chiqargan adolatsiz qaroriga norozilik bildiradilar va sammit ishtirokchilaridan bu qarorga munosabat bildirishni so’raydilar. Bu sammit YeHHTga raisi bo’lmish Qozog’iston Respublikasi rahbariyatiga ta’sir o’tkazish uchun qulay fursatdir.

Piketlar YeHHTga a’zo davlatlar poytaxtlarida, rahbarlar qarorgohi oldida tashkil etilishi va qatnashchilar o’z murojaatlarini o’zlari yashayotgan davlat rahbarlari (prezident, bosh vazir yoki tashqi ishlar vaziri) orqali sammitga yetkazishlari tavsiya qilinadi.

Shimoliy Amerika, Yevropa va Osiyodan 56 davlat YeHHTga a’zo sanaladi va bu mamlakatlarda ko’plab o’zbekistonliklar yashashadi. Ular Ostonada o’tkazilajak YeHHT sammitida Almati mahbuslari masalasini ko’tarishga erishish zarur vazifa ekanini yaxshi tushunadilar, deb umid qilamiz. Zero, inson huquqlari himoyasi YeXHTning asosiy tamoyillaridan biri hisoblanadi.

Aziz vatandoshlar! Almatida nohaq ushlab turilgan mahbus o’zbekistonliklarni ozod etish imkoniyatlarini qo’ldan boy bermaylik.

Siz o’zingiz yashayotgan mamlakatda tashkil etilayotgan piket ishtirokchilariga qo’shilishingiz yoxud bir o’zingiz bo’lsangiz ham hukumat idoralari oldida piket o’tkazishingiz mumkin.

Qo’shimcha ma’lumotlar uchun:

Ahmad Iyso, Qochqinlarni qutqarish qo’mitasi vakili, muvofiqlashtiruvchi;

Telefon: +46706034818 begin_of_the_skype_highlighting +46706034818 end_of_the_skype_highlighting; E-mail: igursw@gmail.com

Nazarboyev diktator emas, balki Qozog’istonda zamonaviy davlat…

 Asosiy erkinliklar, Korruptsiya, Maqolalar  Comments Off on Nazarboyev diktator emas, balki Qozog’istonda zamonaviy davlat…
Oct 302010
 

Nazarboyevning maslahatchisi: Biz tutgan yo’l to’g’ri, Qozog’iston mintaqadagi eng ilg’or mamlakat

Friday, 29 October, 2010, 11:30 PM
From:
To:
undisclosed-recipients
Message contains attachments
1 File (323b)

Nazarboyevning maslahatchisi: Biz tutgan yo’l to’g’ri, Qozog’iston mintaqadagi eng ilg’or mamlakat

Navbahor Imamova | Amerika Ovozi, Vashington 29 oktabr, 2010

Foto AP/”Markaziy Osiyo biz tanlagan iqtisodiy taraqqiyot yo’lidan ketsa, mintaqa ravnaq topadi”, – deydi Yermuxamet Yertisbayev.

Qozog’iston prezident Nursulton Nazarboyevning bosh siyosiy maslahatchisi Yermuxamet Yertisbayev Vashingtonga tashrif buyurib, mamlakati o’tgan bir yil ichida Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkiloti raisi sifatida nimaga erishganini tushuntirmoqda.

AQSh Qozog’istonni yaqindan quvvatlab keladi. Respublika 1991 yilda mustaqillikka erishganidan beri Amerika kompaniyalari  neftga boy bu davlatga 50 milliard dollardan ziyod investitsiya olib kirgan.

“AQShga sodiqmiz va undan minnatdormiz”, – deydi Yertisbayev.

Lekin Vashington siyosiy doiralarida Qozog’iston xavfsizlik va inson huquqlarini targ’ib qiluvchi yirik tashkilotni boshqarishga loyiq emas edi degan fikrlar tez-tez quloqqa chalinadi.

Xalqaro “Ozodlik Uyi” va boshqa ko’plab muassasalar tahlilicha, respublika erkin va demokratik jamiyat emas.

So’z va matbuot erkinligi amalda ta’minlanmagan. Nursulton Nazarboyev 20 yildan beri amalda o’tiribdi. Muxolifat har jihatdan bo’g’ilayotganini da’vo qiladi.

kz.gov/Yermuxamet Yertisbayev, Qozog’iston prezidentining bosh siyosiy maslahatchisi

Qozog’iston rasmiysi “oldimizda murakkab masalalar turgani hammaga ayon” deya, inson huquqlari bilan bog’liq muammolarni tan oladi.

“Ularni ochiq muhokama qilishdan tortinmaymiz”, – deydi Yermuxamet Yertisbayev.

Lekin, deydi u, tashqi dunyo ishonadimi-yo’qmi, Qozog’istonda davlat organlari bir-biridan mustaqil ravishda ish yuritadi. Boshqaruv adliya tizimi ishiga aralasha olmaydi va shu bois ular chiqarayotgan hukmlar, masalan jurnalistlarning tuhmatda ayblanib qamalayotgani yuzasidan ma’muriyat biror narsa qila olmaydi, deydi prezident maslahatchisi.

Ommaviy axborot vositalari bugun amaldorlarni bemalol tanqid qila oladi, savolga tuta oladi, deydi rasmiy.

“Men o’zim, masalan, matbuotimizda har kuni qoralanaman. Hech kimni bosim ostiga olayotganim yo’q, aksincha, men jamoatchilik tomonidan bosim ostidaman va xulosa chiqarib ishlashga majburman”, – deydi Yertisbayev.

Prezident maslahatchisi bu yil qilingan ishlarni sanab beradi. Huquqqa e’tiborni oshirish uchun o’tkazilgan anjumanlar, tadbirlar va targ’ibot ishlari.

Siyosiy erkinliklarga kelganda esa Qozog’iston bir necha mayda, tarqoq guruhlar emas, ikki kuchli partiyaga ega bo’lishni istaydi, deydi maslahatchi.

Amerikada ham axir shunday, deya qo’shadi Qozog’istonning Vashingtondagi elchisi Erlan Idrisov.

Nazarboyevning “Nur-Otan” partiyasi hokimiyatni boy bermoqchi emas.

“Xalq bizga ishonadi”, – deydi Yertisbayev.

AP/Oq O’rda, prezident saroyi

Rasmiylar yana bir narsani oydinlashtirishga urinadi: Nazarboyev diktator emas, balki Qozog’istonda zamonaviy davlatchilikka asos solgan daho. Shu bois u qancha istasa, shuncha amalda o’tirishga haqli.

Millat shuni istaydi, deydi elchi Idrisov, sobiq tashqi ishlar vaziri. Reytinglarga ko’ra, aholining 90 foizi u tomonda.

Xalqaro maydonda bu ko’rsatkichlar kinoya bilan qabul qilinadi. Nazarboyevdan keyin nima bo’ladi? U axir toabad liderlik qila olmaydi-ku degan savollarga esa javob shunday:

“Konstitutsiyaga binoan parlament spikeri muvaqqat rahbarga aylanadi va uch oy ichida saylovlar o’tishi shart”.

Nazarboyev merosxo’r tayinlab qo’ygan degan taxminlarga asos yo’q, deydi rasmiylar.

Nazarboyev, deydi uning maslahatchisi, iqtisodiy taraqqiyotni birinchi o’ringa qo’ygan va bu o’z mevasini berib kelmoqda.

AP/“To’q yashamagan xalq tinch yashamaydi deb hisoblaymiz”, – deydi u.

U va elchining eslatishicha, prezident demokratiya tarafdori, lekin odamlar non topishga qiynalsa, erkinlik va demokratiyani tushunadimi?

Qozog’iston, deydi Yermuxamet Yertisbayev, ta’lim sohasini yanada rivojlantirib, ilmiy-innovatsion taraqqiyot uchun yirik sarmoya ajratmoqda. Maqsad kuchli kadrlarga ega bo’lish va ularni mamlakatning o’zida ishlatish. Nazarboyev iqtisodiyot faqat energetik boyliklarga tobe bo’lib qolmasin deb, boshqa sohalarga ham diqqat qaratmoqda.

Yermuxamet Yertisbayev deydiki, uning yurti bugun nafaqat Markaziy Osiyodagi, balki sobiq Sovet Ittifoqi hududidagi eng barqaror jamiyat.

“Regional hamkorlikni  oshirishga vaqt yetdi va bu borada qo’shnilar bilan gaplashishga hozirmiz”,- deydi u.

AP

”Bilasizmi, shunday bir taxminlar borki, go’yoki bizning prezident Nursulton Nazarboyev va O’zbekiston prezidenti Islom Karimov mintaqaviy liderlikni talashmoqda. Bu g’irt safsata. Bu yerda biror kurash ketayotgani yo’q. Gap ularning bozor iqtisodiyotining turlicha modellarini tanlanganida. Ochiq jamiyat, liberal bozor iqtisodiyotiga o’tish, tub islohotlar, Nazarboyev o’tgan 20 yilda olib borgan iqtisodiy siyosat samara berdi”, – deydi maslahatchi.

Markaziy Osiyo Rossiya, Xitoy va G’arb uchun strategik mintaqa ekan, deydi Qozog’iston prezidenti maslahatchisi, iqtisodiyotni bir yo’lga solib, mustahkam bir kuchga aylanish kerak.

AP

”Agar butun Markaziy Osiyo Nazarboyev tutgan iqtisodiy taraqqiyot yo’lidan ketsa, mintaqa ravnaq topadi va dunyo u bilan hisoblashishni boshlaydi”,- deya ishonch bildiradi Yermuxamet Yertisbayev.

Nursulton Nazarboyev ikki yilcha avval bu borada gapirganida qo’shnilar, xususan O’zbekiston qiziqish bildirmagan. Har bir davlat o’z rivojlanish yo’lini tanlagan degan bayonotlar yangragan.

Qozog’iston Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkilotiga rais sifatida bu yil qo’shni Qirg’izistondagi beqarorlikka barham berish uchun qo’ldan kelgan barcha chorani ko’rdi, deydi Yertisbayev.

”Qirg’izistonga nafaqat moddiy yordam berdik, balki mojarolardan chiqish yo’llarini ham taklif qildik. Biz Markaziy Osiyoning barcha davlarlari bilan yaqin aloqadamiz. Xavfsizlikni mustahkamlash uchun qoradori, diniy ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashda qo’shnilarimizga ko’mak berishga tayyormiz”.

OSCE/1-2 dekabr kunlari Ostonada Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkiloti sammiti bo’lib o’tadi. Markaziy Osiyo respublikalarining hammasi unga a’zo.

Mintaqa birgalikda qator muammolarga yechim qidirishga majbur, deydi Qozog’iston prezidenti maslahatchisi.

”Muammolar ko’p…Misol uchun migrantlar va qochqinlar taqdirini hal etish uchun qonun va normativlarni to’liq ko’rib chiqish kerak.  Chunki davlatlararo kelishuvlar yetishmaydi. Rahbarlarimiz buni tushunadi va uchrashishganida bu borada gaplashgan”, – deydi rasmiy.

1-2 dekabr kunlari Ostonada Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkiloti sammiti bo’lib o’tadi. Markaziy Osiyo respublikalarining hammasi unga a’zo.

Abdumalik Bobayevga 18 million, 86 ming so’m jarima solinadi.

 Asosiy erkinliklar, Maqolalar  Comments Off on Abdumalik Bobayevga 18 million, 86 ming so’m jarima solinadi.
Oct 152010
 

Jurnalist uch modda bo’yicha aybdor deb topilgan, 18 million so’m jarima

Navbahor Imamova | Amerika Ovozi 15 oktabr, 2010

Foto Uznews.net

“Men o’zimga berilgan so’nggi so’zda aytib o’tdim, ya’ni bu ayblovlar mutlaqo asossiz va ularni rad etaman. Jurnalist sifatida faqat o’z vazifamni bajarganman. Mamlakatdagi muammolarni iloji boricha obyektiv yoritganman xolos”.

“Amerika Ovozi” jamoatchi muxbiri, Toshkentda to’rt ayblov bilan sudga tortilgan Abdumalik Bobayevga 18 million, 86 ming so’m jarima solinadi. Mirzo Ulug’bek tuman sudi bugun shunday hukm chiqargan.

Abdumalik Bobayev Malik Mansur taxallusi ostida biz bilan uzoq yillardan beri hamkorlik qilib kelar edi. “Amerika Ovozi” uni professional, mas’uliyatli jurnalist deb biladi.

Shu bois Toshkent shahar prokuraturasi unga qarshi jinoiy ish qo’zg’atganida, tashkilot buni qoralab, ayblovlarni bekor qilishga chaqirgan edi.

Abdumalik Bobayev O’zbekiston jinoiy kodeksining to’rt moddasini buzganlikda ayblanayotgan edi.

“139, 140 va 244-moddalarning 1-qismi, 3-bandi “b” va “v” qismlari, ya’ni haqorat qilish, tuhmat qilish va aholi orasida vahima uyg’otuvchi, jamoat xavfsizligiga tahdid soluvchi xabarlar tarqatish va bu xabarlarni xalqaro tashkilotlar va chet eldan moddiy yordam olgan holda va mansab mavqeidan foydalanib tarqatish ayblari nazarda tutilgan edi. Shuningdek, 223-modda, ya’ni cheragani noqonuniy kesib o’tganlik aybi ham qo’yilgan edi”.

Hukm hali rasman muxbirimizning qo’liga berilmagan. Abdumalik Bobayev uni sharhlab berar ekan, “jurnalistik faoliyatimni davom ettiraman” deydi.

“223-modda, ya’ni chegarani noqonuniy kesib o’tish bo’yicha ayblov olib tashlandi. Bu modda bo’yicha men oqlandim. Prokuror ham buni e’tirof etdi. Lekin qolgan moddalar bo’yicha men aybdor topildim. 18 million so’m jarima belgilash haqida hukm chiqarildi”,- deydi Bobayev.

Jurnalist o’zini aybsiz deb biladi va hukmdan norozi.

“Men o’zimga berilgan so’nggi so’zda aytib o’tdim, ya’ni bu ayblovlar mutlaqo asossiz va ularni rad etaman. Jurnalist sifatida faqat o’z vazifamni bajarganman. Mamlakatdagi muammolarni iloji boricha obyektiv yoritganman xolos”.

Sud jarayonini yaqindan kuzatgan Abdurahmon Tashanov, “Ezgulik”  inson huquqlari jamiyati vakili, deydiki O’zbekistonda tanqidiy fikrlovchi insonlarga nisbatan tazyiq, ularni soxta ayblovlar bilan sudlash siyosati Abdumalik Bobayev ishi bilan to’xtab qolmaydi.

Bu bosqichma-bosqich amalga oshirilayotgan kampaniya, deydi u.

“Keyingilar-chi? Necha jurnalistga nisbatan hozir ish qo’zg’atilgan. Mana men va Surat Ikromovdek faollarga nisbatan ekspert xulosalari bor hozir. Huquq himoyachilarining bir qismini qamab, boshqalarini tazyiqqa olib mana shu holatga olib kelishdi”.

Tashanov nazarida O’zbekiston bilan aloqalarini kengaytirishga, hamkorlikni oshirishga bel bog’lagan Obama ma’muriyati respublikada huquq ahvoli naqadar og’ir ekanini unutmasligi, xalq dardini tinglay olishi, aniq va oshkora siyosat yuritishi kerak.

” Ularning o’z tahlilchi va strateglari bor. O’zbekiston hukumat siyosatining qayoqqa ketayotganini biladi. Lekin ikkiyuzlamachi siyosat olib borilmoqda. Agar mana shu ishni pozitiv qadam, mana jurnalist Abdumalik Bobayevni qamashi mumkin edi, qamamadi deb amerikaliklar shunday xursand bo’lsa, bu juda yomon narsa. Uni keskin choradan asrab qolib, uning jurnalistik faoliyatiga halaqit beradigan bo’lsa yoki Abdumalik Bobayev qandaydir bir shartlar ostida ishlaydigan bo’lsa, bu Amerikaning mag’lubiyati. Undan xursand bo’lish kerak emas. Ular o’ylashi mumkin, “Mana biz O’zbekiston Tashqi ishlar vazirligiga aytgan edik. Ta’sirimiz bor ekan, parda ortida aytgan edik, har holda qildi” deb. Mana shunday ko’nikma hosil bo’lib, bu bir siyosatga aylanadi. Eng yomoni mana shu”,- deydi Tashanov.  

AQShning Toshkentdagi elchixonasi hukmga munosabat bildirib, darhol bayonot chiqargan.

“Biz sudning jurnalist Abdumalik Bobayevni qamoq jazosiga hukm qilmay ozod etganidan ancha yengil tortdik”,- deyiladi unda.

“Biroq elchixona mazkur ish O’zbekistondagi ommaviy axborot vositalari erkinligi bilan bog’liq vaziyatga daxldor ekanidan hanuz xavotirda”.

AQSh diplomatlari vaziyatni yaqindan kuzatayotganini aytmoqda.

Abdumalik Bobayev yozgan maqolalar, “Amerika Ovozi” efirga uzatgan lavhalar bilan amerikaovozi.com saytida tanishishingiz mumkin. Malik Mansur deb qidirsangiz bas.

…oldinda esa Qirg’iziston kelajagini hal qiluvchi saylovlar.

 Asosiy erkinliklar, Bolalar mehnati, Huquqbon, Korruptsiya, Maqolalar, Qash'shoqliq  Comments Off on …oldinda esa Qirg’iziston kelajagini hal qiluvchi saylovlar.
Sep 212010
 

AQSh sobiq senatori fikricha, Qirg’iziston hali ham Markaziy Osiyoda erkinlik namunasi bo’lishi mumkin

Foto AP

Amerikada region bilan shug’ullanuvchi mutaxassislardan so’rasangiz, deydi Tom Deshl, sizga Qirg’iziston birinchi navbatda AQSh bazasiga mezbon davlat sifatida ahamiyatli ekanini eslatishadi.

Boshqalar bilan ulashing

Shu mavzuda

“Qirg’izistonga safarim davomida Bishkek va janubda rahbarlar va oddiy fuqarolar bilan suhbatlashdim”, deydi Tom Deshl. “Ular mamlakatda tartib bo’lsin, Qirg’iziston barqaror bir jamiyatga aylansin, rahbarlar xalqqa g’amxo’rlik qilsin deydi”.

Amerikada ko’zga ko’ringan arboblardan biri, sobiq senator Tom Deshl yaqinda, avgust o’rtalarida Qirg’izistonga safar qilib, u yerdagi ahvol bilan tanishgan. “Qirg’izistonda kechayotgan voqealar Amerikada ko’p yoritilmaydi”, deydi u.

Bu davlat haqida gap ketganda ham, mavzu doimo Afg’onistondagi urushga bog’lanib ketadi. Tom Deshl fikricha, diktaturalar hukmron Markaziy Osiyoda Qirg’iziston erkinlik namunasi bo’lishi mumkin. AQSh va xalqaro hamjamiyat uni bu yo’lda qo’llab-quvvatlashi lozim.

“Afg’oniston biqinidagi demokratiya” sarlavhali maqolasida, sobiq senator Qirg’izistondagi bugungi manzara, saylovlar va yurt kelajagi haqida mulohaza yuritadi.

Amerikada region bilan shug’ullanuvchi mutaxassislardan so’rasangiz, deydi Tom Deshl, sizga Qirg’iziston birinchi navbatda AQSh bazasiga mezbon davlat sifatida ahamiyatli ekanini eslatishadi.

Manas aerodromi Afg’onistonda jang qilayotgan Amerika askarlari uchun muhim tranzit nuqtasi. U orqali minglab qo’shin olib o’tiladi. Keng tarqalgan qarash shuki, Bakiyev davrida Manas ijarasi hal qilingan masala edi, hozir esa baza taqdiri noma’lum.

Qurmanbek Bakiyev prezidentlikdan ketgach, hokimiyatga kelgan muxolifat nazoratni qo’lga ololmayapti. Zaif hukumat iyun oyidagi qirg’inni to’xtata olmadi. Janubdagi rahbarlar o’ziga xon bo’lib qolgan.

Yaqinlashayotgan saylovlar nima olib kelishi noma’lum. Xullas, Amerika rahbariyatiga Bakiyev bilan ishlash osonroq edi, degan xulosaga keladi kishi.

“Vashington Post” gazetasida yozgan maqolasida, Tom Deshl, AQSh Demokratik Instituti vitse-prezidenti deydiki, Qirg’iziston nafaqat Amerikaga afg’on urushida sherik, balki mintaqada demokratik potensiali eng yuqori davlat ekanini ham unutmaslik kerak.

AP

“Vashington Post” gazetasida yozgan maqolasida, Tom Deshl, AQSh Demokratik Instituti vitse-prezidenti deydiki, Qirg’iziston nafaqat Amerikaga afg’on urushida sherik, balki mintaqada demokratik potensiali eng yuqori davlat ekanini ham unutmaslik kerak.

Respublika hozir tarixiy chorrahada, burilish yoqasida turibdi. Roza Otunbayeva demokratiya ravnaqi yo’lida aniq qadamlar tashlashga ulgurdi: muvaqqat rahbarlarning vakolati cheklangan, yangi konstitutsiya bo’yicha referendum o’tkazildi, oldinda esa Qirg’iziston kelajagini hal qiluvchi saylovlar.

Sobiq senator nazarida Qirg’izistonni bu mashaqqatli davrda qo’llab-quvvatlash AQSh va xalqaro jamoatchilikning burchi. “Qirg’izistonga safarim davomida Bishkek va janubda rahbarlar va oddiy fuqarolar bilan suhbatlashdim”, deydi Tom Deshl.

“Ular mamlakatda tartib bo’lsin, Qirg’iziston barqaror bir jamiyatga aylansin, rahbarlar xalqqa g’amxo’rlik qilsin deydi”.

http://www.voanews.com/uzbek/news/kyrgyzstan-tom-daschle-central-asia-103294999.html

Aug 102010
 

Jalol-Oboddagi hibsxonadan Bishkekka ko’chirilgan o’zbek faoli sudga tortilishi mumkin

Foto © 2010 Nurbek Toktakunov

Azimjon Asqarov qamoqda qiynoqqa solinayotgani haqida aniq ma’lumotlar bor, deydi huquq himoyachisi Shuhrat G’aniyev

Boshqalar bilan ulashing

Shu mavzuda

Qozog’iston, Qirg’iziston va O’zbekiston huquq himoyachilarining mintaqaviy tarmog’i Qirg’iziston prezidenti Roza Otunbayevadan hibsdagi huquq faoli Azimjon Asqarovga nisbatan qiynoqlar to’xtalishini, uning ishi yuzasidan shaffoflik ta’minlanishini talab qilmoqda.

Azimjon Asqarov O’sh va Jalol-Oboddagi qirg’inlarga oid ma’lumotlar yig’ayotgan paytda qamoqqa olingan edi. U “Vozdux” inson huquqlari tashkiloti rahbari. Huquq-tartibot organlari Azimjon Asqarovni etnik nizo qo’zg’atganlikda ayblamoqda.

Jalol-Obod viloyati Bozorqo’rg’on tumanidagi hisbxonada saqlanayotgan faol, so’nggi ma’lumotlarga ko’ra, Bishkek qamoqxonasiga ko’chirilgan.

Qozog’iston, Qirg’iziston va O’zbekiston huquq himoyachilaridan iborat guruh Azimjon Asqarov ishi bo’yicha Qirg’iziston prezidenti va Bosh prokuroriga yo’llagan murojaatini boshqa ko’plab davlatlar va xalqaro miqyosdagi inson huquqlari tashkilotlari yoqlab chiqqan va bu harakatga qo’shilgan.

O’zbekistonlik huquq himoyachisi Shuhrat G’aniyevning aytishicha, murojaatdan asosiy maqsad Asqarov ishini oydinlashtirish va unga nisbatan qo’llanilayotgan qiynoqlarni to’xtatishdir.

“Birinchi ko’rsatmoqchi bo’lgan yordamimiz bu ishni fosh etish, jarayonda ochiqlikka, shaffoflikka erishish. Uni ikki oydan buyon hibsxonada saqlashadi. Oldiga biror himoyachini kirishi ham qiyin bo’ldi. Bir iloj qilib kirgan advokatning aytishicha, Asqarov badanida aniq va ravshan ko’rinib turgan qiynoq izlari juda ko’p. Avval uni tartibsizliklarda ishtirok etganlikda ayblashdi, keyinchalik esa uning bu voqealarga daxli yo’qligi aniqlandi”, – deydi Shuhrat G’aniyev.

Azimjon Asqarov O’sh va Jalol-Oboddagi qirg’inlar paytida o’ldirilgan odamlar, zo’ravonlik qurbonlari, yoqib yuborilgan uylar haqida ma’lumot to’plagan kam sonli faollardan biri.

Huquq himoyachilarining aniqlashicha, Asqarov Bozorqo’rg’ondagi hibsxonadan Bishkekka ko’chirilib, u yerda sud jarayoni o’tkazish rejalanmoqda. Maxsus sudyalar tanlanayotgani haqida xabarlar bor.

“Bizdagi ma’lumotga ko’ra, uni O’sh va Jalol-Oboddagi tartibsizliklar ortida turgan asosiy shaxs, buzg’unchi sifatida sud qilishmoqchi”, – deydi Shuhrat G’aniyev.

Markaziy Osiyo huquq himoyachilari Asqarov ishi bo’yicha  o’z kengashini tuzib, unga yurist va advokatlar jalb qilingan.

Roza Otunbayevaga qilingan murojaatda bu mutaxassislar Asqarov ishi bilan tanishish imkoniyatini talab qilmoqda.

O’sh va Jalol-Obod qirg’inida yuz mingdan oshiq o’zbek Qirg’izistondan qochib chiqishga majbur bo’ldi. Ular O’zbekistonda vaqtinchalik boshpana topib, 27 iyundagi referendum arafasida yana vataniga qaytdi.

Shundan keyin, deydi ular, Qirg’izistonda huquq-tartibot organlari tomonidan o’zbek aholiga nisbatan tazyiqlarning yangi to’lqini boshlandi.

Jamoatchilik nazarida qirg’iz hukumati qirg’inda o’zbeklarning o’zi aybdor deb chiqib, ularni javobgarlikka tortish harakatida. Hozirgacha 800 ga yaqin jinoiy ish ochilgan, aksariyatida o’zbeklar – ayblanuvchilar.

“Yagona bir millatda iborat bo’lgan tergov komissiyasi hech qanchon bu voqealar yuzasidan adolatli, xolis xulosa chiqarmaydi. Bu yerda xalqaro tashkilotlar ishtirok etishi kerak. Aks holda, bundan yigirma yil avval bo’lgani kabi aybning hammasi o’zbeklarga qo’yiladi. Ular yordamsiz qoladi, hech kim jazolanmaydi. O’zbeklarga nisbatan tazyiqlar hamon davom etayapti ”, – deydi mahalliy jurnalist Yoqubjon Xo’jamberdiyev.

Qirg’iz hukumati O’sh va Jalol -Obodda komendantlik soatini bekor qilgach, o’zbek aholi orasida xavotir yanada kuchaygan. Ular nafaqat qirg’iz millatchilari, balki hukumat tomonidan ham bosim o’tkazilayotganini, tinimsiz tintuvlardan to’yganini aytadi. Xavfsizlik kuchlari to’satdan bostirib kirib, xonadonlarni ag’dar-to’ntar qilayotgan, yigitlarning qo’lini bog’lab hech qanday hujjat ko’rsatmay olib ketayotgan hollar juda ko’p.

Qirg’izistonda shu yilning 10 oktabrida parlament saylovlari o’tishi e’lon qilingan.

Ta’qib va tazyiq ostida yashayotgan o’zbeklar siyosiy hayotdan chetlatilgani va hukumatga nisbatan ishonchi butunlay yo’qolgani, imkoniyat topsa  Qirg’izistondan chiqib ketishga tayyor ekanini yashirmaydi.

http://www1.voanews.com/uzbek/news/Azimjon-Asqarov-Kyrgyzstan-International-Appeal-100344809.html

Mar 202010
 
O’zbek muhojirlari: Amerikadagi hayot quvonchlari va tashvishlari


20/03/2010
For  immigrants to the United States, learning English in a class like this  is key to assimilation

O’zga yurtda oyoqqa turish qattiq mehnat, sabr-toqat, keng dunyoqarash va optimizm talab qiladi

Bugungi manzara

Amerikada hozir O’zbekistondan aynan qancha odam yashayotgani haqida rasmiy ma’lumotlar mavjud emas.

Shunisi aniqki, minglab oilalar shu yerda tirikchilik qilib kun ko’rmoqda. Keyingi yillarda muhojirlar soni sezilarli darajada ko’paygan. Ayniqsa Ogayo, Missuri, Nyu-York, Florida, Virjiniya va Tennessi kabi shtatlarda.

Kimdir grin-karta, Amerikada doimiy yashash va ishlash huquqini beruvchi hujjat orqali kelgan, yana kimdir esa siyosiy tazyiqqa uchrab, bu yerdan boshpana olgan.

Bu mamlakat oliygohlarini bitirib, shu yerda ish topgan yoshlar ham anchagina.

Zarur hujjatlarsiz tirikchilik qilib yurgan o’zbekistonliklarni Qo’shma Shtatlar bo’ylab har yerda uchratasiz.

Amerikada turli davlatlardan chiqqan 12 milliondan oshiq immigrant mana shunday noqonuniy yo’llar bilan hayot kechiradi.

Liberty

Ozodlik haykali, Nyu-York

Amerika jannat emas, deydi muhojirlar, lekin harakat qilgan odam uchun imkoniyatlar keng.

Muhojir oldidagi mashaqqatlar

“Amerika Ovozi”ning Vashingtondagi tahririyatiga tez-tez telefon qilib turishadi. Elektron pochta orqali ham har kuni qator maktublar olamiz.

Aksariyati Amerikaga kelishni istagan yoki bu yerga kelib qiyinchiliklar bilan yuzlashayotgan o’zbekistonliklar. Tabiiyki, yordam so’rashadi.

Javobimiz shuki, “Amerika Ovozi” – televideniye, radio va internet orqali axborot uzatadigan tashkilot ekan, vazifamiz – yangilikni yoritish, insonlarni qiynayotgan masalalarni ko’tarib chiqish, haqiqatning tagiga yetishga harakat qilish va shu orqali xalq og’irini yengil qilish.

Yaqinda Illinoys shtatida bir guruh o’zbekistonliklar bir kompaniya oldida namoyish qilayotgani haqida ma’lumot oldik.

“Ellikka yaqin vatandosh “Unlimited Carrier” degan yuk tashish korxonasiga ishlar edik”,- deyishdi.

Chikago yaqinida asoslangan bu firma shtatma-shtat, uzoq masofaga mahsulot yetkazib beradigan tizim ekan. Muhojirlarning aytishicha kompaniya maoshni to’liq bermay ularni ishdan haydagan.

“Amerika Ovozi” muammo nimada deb surishtirganida, “Unlimited Carrier” vakillaridan “bu bir tushunmovchilik” degan javob oldik.

Shundan so’ng kompaniya sobiq ishchilarining dardini tinglagan va masala hal etilgan. Talab qilinayotgan haq uchun chek yozib berilgan.

Kompaniyadan aniqlashimizcha haydovchilar qisqa muddatga yollanadi. Ish haqi, imtiyoz va boshqa muhim jihatlar shartnomada aks etgan.

Muhojirlar, immigrants
Til bilmasangiz, qiynalishingiz turgan gap. Yangi sharoit, yangi jamiyatga moslashish uning tilini o’rganishdan boshlanadi.

Til bilmaslik pand beradi, deydi Missuri shtatida yashayotgan Toshpo’lat Yo’ldoshev, o’zga davlat tizimi, mentaliteti va murakkab biznes muhitni tushunish oson emas.

“Ko’p narsaga o’zimiz aybdormizda… Kelganiga bir yil bo’lib ham ba’zilar tilni o’rganmagan. Hurmat til o’rganishdan boshlanadi”,- deydi u.

Amerikada hujjatlar joyida bo’lmasa, muhojir uchun ishlash imkoniyatlari cheklangan. Panada ishlab soatiga 7-8 dollar topish mumkin. Bu haftasiga nari borsa 350 dollar degani. Ijara, osh-ovqat, bolalarning o’qishi, sog’liq, kiyim-kechak uchun buning o’zi yetmaydi. 

Tirikchilik yomon emas

[insert  caption here]
Seynt-Luis, Missuri shtati

Toshpo’lat Yo’ldoshevdek Amerikaga ikki oy burun kelib, hozirda til markaziga qatnayotgan va yangi hayotidan mamnun ziyoli fikricha, ko’p narsa muhojirning o’ziga bog’liq.

“Katta yuk mashinalari haydaydigan odamlar 4000-5000 dollar oylik olar ekan. Ovqatiga oyiga nari borsa 500 dollar ketadi, eng yaxshi, qimmat va sifatli ovqat yeganda ham. Qolgani turarjoy va transportga bemalol yetadi. Bu jihatdan Amerika juda yaxshi. Inson haq-huquqlari va qonuniy himoya ham yaxshi. Hech qanday tahqirlashning o’zi yo’q”,- deydi ziyoli.

Boshga tushganni ko’z ko’radi deyishadi. Har bir muhojirning o’z qissasi bor. Vatanimga qaytaman, bu begona bir yurt deb yurganlar ko’p.

Toshpo’lat Yo’ldoshev esa Qo’shma Shtatlarda uningdek muhojirlarga beriladigan imtiyozlardan, ijtimoiy himoyadan rozi.

“Mening o’zimga faqatgina ovqatlanish uchun oyiga 200 dollar berishadi. Amerika uchun bir kun ishlamagan bo’lsamda pensiya berishdi. To’la tibbiy sug’urtaga o’tganman. Avtobusda yurish tekin, uning uchun kartochka berishgan. Imtiyozlar ko’p. Endi bir xil odamlar, ular “Amerika yoqmadi” deydi. Menimcha til bilmaganidan, zerikkanidan. Lekin hayoti saviyasidan ular hech xafa bo’lishga asosi yo’q. Keyin Amerikaning hech kimdan qarzi ham yo’q. Shukur qilmaydigan, tabiatan hayotdan norozi odamlar bu yerda ham bor”,- deydi u.

Amerikaliklar mehmondo’st xalq

[insert caption here]
Amerika bag’ri keng mamlakat, lekin dunyoning bu qismida ham turmush oson emas

Ayrim muhojirlar ularga yordam bergan oilalar “bizni o’z diniga da’vat etmoqda” deb shikoyat qiladi.

Toshpo’lat Yo’ldoshev bunga guvoh bo’lmagan. O’z millatingiz, urf-odat va e’tiqodingizga sodiq bo’lsangiz, barakalla.

Lekin sizni o’z bag’riga olgan bu jamiyatdan shubhalanmang, deya maslahat beradi u.

“Chetdan kelgan odamlarni bu mamlakatga o’rganishini osonlashtirish uchun mahalliy oilalar ularni homiylikka olar ekan. Menga ikki oila homiylik qilmoqda. Shtatni aylantirishdi; konsertlarga, restoranlarga olib borishdi. Xushmuomala, odamlar bilan chiqisha oladigan odam bu yerda chetda qolib ketmas ekan. Unga hamisha e’tibor bo’lar ekan”.

Hayot dunyoning bu qismida ham quvonchu-tashvishlarga to’la. Yaxshilik va yomonlik bu yurtda ham yonma-yon yuradi.

Amerika millionlab hujjatsiz muhojirlar taqdirini qanday hal etish ustida anchadan beri bosh qotirib keladi. Haqiqat shuki, bu insonlar bir amallab oilasini, vatanida qolgan yaqinlarini boqmoqda. Eng muhimi, shart-sharoitni tushunib, bor imkoniyatdan foydalanib qolish.


Sharh va izohlar:

1.

Salom Amerika Ovozi xodimlari. Man hozirda Ona yurtimni sog’inchini Sankt-Peterburgdan his qilib o’qib yashayapman. Man Mejdunarodniy Ekonomika Turizm va Gostinniy Servis Kollejda o’qiyapman. Man shu Yurt sog’inchini Amerikadan turib his qilib o’qimoqchiman. I need your helping. Please Help Me How I could continue my studying in America. Iltimos manga yordam bering. Man 1-kurs man nima qile yana ikki yil muhlatim manga maslahatingizni kutaman… Sizga Allohdan sabr-toqat tilayman. Hurmat bilan, Islombek Yusupov
Fikr bildiruvchi: Islombek (Sankt-Peterburg)
03-20-2010 – 23:29:23

2.

Assalom alaykum Amerika Ovozi ko’rsatuvi xodimlari. Men sizlarni muxlisingiz Sanjar bo’laman. Yuqorida qayd etilgan maqolaga men ham qo’shilaman. Menga ham yordam beringlar, iltimos. Oldindan rahmat.
Fikr bildiruvchi: Sanjar (O’zbekiston)
03-20-2010 – 18:34:53

3. Yordam

Assalomu alaykum hurmatli “Amerika Ovozi” xodimlari. Sog`liqlaringiz, kayfiyatlaringiz, ishlaringiz yaxshimi? Man Siz hurmatli xodimlarga sog`liq-salomatlik, a`lo kayfiyat, ishlaringizga omad tilayman. Sizlardan so`ramoqchi bo`lgan savol-maslahat quyidagicha: Allohga shukur man hozirgi hayotimdan juda mamnunman. Lekin oilamga moddiy yordam berish va kelajakdagi hayotimga mustahkam zamin yaratish uchun Amerikaga ketmoqchiman. Man Sizlardan iltimos qilb so`ramoqchi bo`lganim shuki, manga Amerikaga borishga yordam berishingizni lutfan iltimos qilaman. Amerikaga ketish uchun qanday tayyorgarlik ko`rish kerak, qanaqa hujjatlar tayyorlash kerak? Xullas manga umumiy ma`lumot berishingizni iltimos qilaman. Man Sizlardan mana shu savollarga javobni intizorlik bilan kutib qolaman. Sizlarga Allohdan barcha yaxshi va ezgu niyatlarni so`rab qolaman. Alloh Sizlardan rozi bo`lsin.
Fikr bildiruvchi: Dilshod (Uzbekistan)
03-20-2010 – 15:39:20

http://www.voanews.com/uzbek/2010-03-19-voa4.cfm