O’zbekistonlik muhojirlar Rossiyada noiloj ahvolda
Malik Mansur Amerika Ovozi 25/03/2010

Rossiya ish izlab borgan o’zbekistonliklar

Rossiya muhojirlar federatsiyasi Kremlni hujjatsiz migrantlarga qo’yilgan taqiqlarni olib tashlashga chaqirmoqda.

Tashkilotga ko’ra bir necha million mehnat muhojirlari noqoqonuniy tarzda mehnat qilishga majbur. O’zbekistondan Rossiyaga borib tirikchilik qilayotganlarning aksariyati ham shu toifaga kiradi.

Rossiya muhojirlar federatsiyasining bildirishicha Rossiyadagi muhojirlar soni bugun 16 millionga yaqinlashgan. Ularning bir necha millioni ishlash uchun zarur hujjatlarga ega emas.

Tashkilot pozitsiyasi shuki, rasmiy qog’oz berilmagani muhojirlarning aybi emas. Ular biror bir jinoyat qilmagan. Shu bois ham ularga qo’yilgan cheklovlar olib tashlanishi kerak.

Rossiya migratsiya xizmati (ФМС)

“Najot” inson huquqlari tashkiloti rahbari Hayitboy Yoqubov bir muddat Rossiyada bo’lib o’zbekistonlik muhojirlar to’qnashayotgan muammolarni o’rgangan.

“Birinchi navbatda ularga byurokratik to’siqlar qo’yilmoqda. Hujjat olish jarayonini ataylab cho’zishayapti. Bu asosan mehnat ruxsatnomasini olish va registratsiya qilish. Bu bilan shug’ullnadigan tashkilotlar ham yo’q. Hammasi o’z manfaatini ko’zlaydi. Ular ichida o’zimizning fuqarolar ham bor. Yordam beraman deb aldash yo’liga o’tib ketgan. Keyin ishlab oylik maoshini ololmaganlar ham ko’pchilikni tashkil etadi”, - deydi Hayitboy Yoqubov.

Rossiyada millatchilik nafaqat siyosiy doiralarda balki axborot vositalarida ham targ’ib qilinadi. Jamoatchilik orasida kelgindilarga nafrat tobora kuchayib bormoqda, deydi o’zbek muhojirlari.

Faolning kuzatishicha Rossiya jamoatchiligida muhojirlarga munosabat keskinlashib bormoqda. Millatchilik siyosiy kuchlar va axborot vositalari tomonidan targ’ib qilinayotgani seziladi.

Rossiya federal migratsiya xizmatiga ko’ra, mamlakatga vizasiz kirish huquqiga ega bo’lganlar qayddan o’tgach 90 kun ichida chiqib ketishi kerak.

Ishlash uchun ruxsatnoma esa yangi qoidaga binoan ish beruvchi bilan tuzilgan shartnoma bo’lgan taqdirda bir yil muddatga beriladi.

Bu yangi qoidalar, deydi masala bilan yaqindan tanish mutaxassislar, muhojirlarni yashirinishga majbur etmoqda.

“Uralskiy dom” jamiyati rahbari Leonid Grishinning migratsiya bo’yicha yaqinda Rossiyda o’tgan konfenensiyada ta’kidlashicha ruxsatnoma olishni yangi qoidasi minglab muhojirlarni noqonuniy sharoitda qo’ygan.

Mehnat muhojirlari - Rossiya davlat idoralari uchun pul undirish manbai

Bunday migratsiya mavjudligi esa militsiya, migratsiya xizmati va boshqa tegishli idoralar xodimlari uchun korrupsiya, pul undirish vositasi bo’lib qolmoqda.

Rossiyada ishlab qaytgan fuqarolardan birining “Amerika Ovozi”ga aytishicha, unga ruxsatnoma olishda tanishlari ko’maklashgan. Aks holda buning iloji yo’q, deydi u.

“Tanishi bo’lmagan odam ko’chada qolib ketishi mumkin. Firibgarlarning qo’liga tushishi mumkin. Pasportini olib qo’yib, qul qilib ishlatishi mumkin”, - deydi u.

Mehnat muhojirlari soni jihatdan o’zbekistonliklar Rossiyada yetakchi o’rinda. Mahalliy faollar hisobicha ularning soni 3 million atrofida. Lekin ayrim manbalarga ko’ra bu son undanda yuqori bo’lishi mumkin.

O’zbekistonliklar son jihatdan ko’p bo’lishiga qarmasdan, deydi migrantlarning o’zi, ular Rossiyadagi eng tarqoq jamoalardan biri. Birdamlik ko’zga tashlanmaydi, o’zaro ishonch past.

“O’zbek muhojirlarida qo’rquv bor. O’zlari ham bilmaydi. Masalan o’n kishi yig’ilsa, boshqa odam noto’g’ri o’ylaydi deb bir-biridan xavfsiraydi”, - deydi yaqinda muhojirlikdan qaytgan fuqaro.

Aksariyat o’zbekistonliklar uchun mehnat muhojirligi tirikchilik qilishning yagona yo’li. Mamlakatdagi ishsizlik ularni turli yurtlarga tarqatgan. O’zbeklar chet elga chiqib har qanday o’g’ir ishlarga tayyor.

Mehnat muhojirlari orasida yoshlar ko’pchilik. Tanish-bilishingsiz bo’lmasa, hujjat ololmaysiz. Aldanib, firibgarlar qo’lida qul sifatida yashab yurganlar soni ham katta ekani aytiladi.

“Eng qora ishni faqat bizni odamlar qiladi. U yerdagilar bu ishlarni tan olmaydi. Kimlardir buni to’g’ri tushunadi, hurmat qiladi. Kimlardir esa buni tushunmaydi”, - deydi yana bir o’zbekistonlik.

Mahalliy aholisi kamayib borayotgan Rossiyada ishchi kuchiga talab oshib bormoqda. Hukumat bu boradagi siyosatini liberallashtirishi kerak.

Muhojirlikdan tushayotgan mablag’ O’zbekistonda iqtisodiy tayanch ekan, hukumat o’z fuqarolarini qadrlash uchun aniq harakatlar boshlashi lozim.

O’zbekiston va Rossiya hukumatlari o’rtasida mehnat muhojirlari, ular huquqlarini himoyalash to’g’risida bitim imzolangan. Lekin uning migrant ishchilar bu hujjat samarasini ko’rmayapti.

O’zbek muhojirlari: Amerikadagi hayot quvonchlari va tashvishlari
Navbahor Imamova Vashington 20/03/2010

O’zga yurtda oyoqqa turish qattiq mehnat, sabr-toqat, keng dunyoqarash va optimizm talab qiladi

Bugungi manzara

Amerikada hozir O’zbekistondan aynan qancha odam yashayotgani haqida rasmiy ma’lumotlar mavjud emas.

Shunisi aniqki, minglab oilalar shu yerda tirikchilik qilib kun ko’rmoqda. Keyingi yillarda muhojirlar soni sezilarli darajada ko’paygan. Ayniqsa Ogayo, Missuri, Nyu-York, Florida, Virjiniya va Tennessi kabi shtatlarda.

Kimdir grin-karta, Amerikada doimiy yashash va ishlash huquqini beruvchi hujjat orqali kelgan, yana kimdir esa siyosiy tazyiqqa uchrab, bu yerdan boshpana olgan.

Bu mamlakat oliygohlarini bitirib, shu yerda ish topgan yoshlar ham anchagina.

Zarur hujjatlarsiz tirikchilik qilib yurgan o’zbekistonliklarni Qo’shma Shtatlar bo’ylab har yerda uchratasiz.

Amerikada turli davlatlardan chiqqan 12 milliondan oshiq immigrant mana shunday noqonuniy yo’llar bilan hayot kechiradi.

Ozodlik haykali, Nyu-York Amerika jannat emas, deydi muhojirlar, lekin harakat qilgan odam uchun imkoniyatlar keng.

Muhojir oldidagi mashaqqatlar

“Amerika Ovozi”ning Vashingtondagi tahririyatiga tez-tez telefon qilib turishadi. Elektron pochta orqali ham har kuni qator maktublar olamiz.

Aksariyati Amerikaga kelishni istagan yoki bu yerga kelib qiyinchiliklar bilan yuzlashayotgan o’zbekistonliklar. Tabiiyki, yordam so’rashadi.

Javobimiz shuki, “Amerika Ovozi” – televideniye, radio va internet orqali axborot uzatadigan tashkilot ekan, vazifamiz - yangilikni yoritish, insonlarni qiynayotgan masalalarni ko’tarib chiqish, haqiqatning tagiga yetishga harakat qilish va shu orqali xalq og’irini yengil qilish.

Yaqinda Illinoys shtatida bir guruh o’zbekistonliklar bir kompaniya oldida namoyish qilayotgani haqida ma’lumot oldik.

“Ellikka yaqin vatandosh “Unlimited Carrier” degan yuk tashish korxonasiga ishlar edik”,- deyishdi.

Chikago yaqinida asoslangan bu firma shtatma-shtat, uzoq masofaga mahsulot yetkazib beradigan tizim ekan. Muhojirlarning aytishicha kompaniya maoshni to’liq bermay ularni ishdan haydagan.

“Amerika Ovozi” muammo nimada deb surishtirganida, “Unlimited Carrier” vakillaridan “bu bir tushunmovchilik” degan javob oldik.

Shundan so’ng kompaniya sobiq ishchilarining dardini tinglagan va masala hal etilgan. Talab qilinayotgan haq uchun chek yozib berilgan.

Kompaniyadan aniqlashimizcha haydovchilar qisqa muddatga yollanadi. Ish haqi, imtiyoz va boshqa muhim jihatlar shartnomada aks etgan.

Til bilmasangiz, qiynalishingiz turgan gap. Yangi sharoit, yangi jamiyatga moslashish uning tilini o’rganishdan boshlanadi.

Til bilmaslik pand beradi, deydi Missuri shtatida yashayotgan Toshpo’lat Yo’ldoshev, o’zga davlat tizimi, mentaliteti va murakkab biznes muhitni tushunish oson emas.

“Ko’p narsaga o’zimiz aybdormizda… Kelganiga bir yil bo’lib ham ba’zilar tilni o’rganmagan. Hurmat til o’rganishdan boshlanadi”,- deydi u.

Amerikada hujjatlar joyida bo’lmasa, muhojir uchun ishlash imkoniyatlari cheklangan. Panada ishlab soatiga 7-8 dollar topish mumkin. Bu haftasiga nari borsa 350 dollar degani. Ijara, osh-ovqat, bolalarning o’qishi, sog’liq, kiyim-kechak uchun buning o’zi yetmaydi. 

Tirikchilik yomon emas

Seynt-Luis, Missuri shtati

Toshpo’lat Yo’ldoshevdek Amerikaga ikki oy burun kelib, hozirda til markaziga qatnayotgan va yangi hayotidan mamnun ziyoli fikricha, ko’p narsa muhojirning o’ziga bog’liq.

“Katta yuk mashinalari haydaydigan odamlar 4000-5000 dollar oylik olar ekan. Ovqatiga oyiga nari borsa 500 dollar ketadi, eng yaxshi, qimmat va sifatli ovqat yeganda ham. Qolgani turarjoy va transportga bemalol yetadi. Bu jihatdan Amerika juda yaxshi. Inson haq-huquqlari va qonuniy himoya ham yaxshi. Hech qanday tahqirlashning o’zi yo’q”,- deydi ziyoli.

Boshga tushganni ko’z ko’radi deyishadi. Har bir muhojirning o’z qissasi bor. Vatanimga qaytaman, bu begona bir yurt deb yurganlar ko’p.

Toshpo’lat Yo’ldoshev esa Qo’shma Shtatlarda uningdek muhojirlarga beriladigan imtiyozlardan, ijtimoiy himoyadan rozi.

“Mening o’zimga faqatgina ovqatlanish uchun oyiga 200 dollar berishadi. Amerika uchun bir kun ishlamagan bo’lsamda pensiya berishdi. To’la tibbiy sug’urtaga o’tganman. Avtobusda yurish tekin, uning uchun kartochka berishgan. Imtiyozlar ko’p. Endi bir xil odamlar, ular “Amerika yoqmadi” deydi. Menimcha til bilmaganidan, zerikkanidan. Lekin hayoti saviyasidan ular hech xafa bo’lishga asosi yo’q. Keyin Amerikaning hech kimdan qarzi ham yo’q. Shukur qilmaydigan, tabiatan hayotdan norozi odamlar bu yerda ham bor”,- deydi u.

Amerikaliklar mehmondo’st xalq

Amerika bag’ri keng mamlakat, lekin dunyoning bu qismida ham turmush oson emas

Ayrim muhojirlar ularga yordam bergan oilalar “bizni o’z diniga da’vat etmoqda” deb shikoyat qiladi.

Toshpo’lat Yo’ldoshev bunga guvoh bo’lmagan. O’z millatingiz, urf-odat va e’tiqodingizga sodiq bo’lsangiz, barakalla.

Lekin sizni o’z bag’riga olgan bu jamiyatdan shubhalanmang, deya maslahat beradi u.

“Chetdan kelgan odamlarni bu mamlakatga o’rganishini osonlashtirish uchun mahalliy oilalar ularni homiylikka olar ekan. Menga ikki oila homiylik qilmoqda. Shtatni aylantirishdi; konsertlarga, restoranlarga olib borishdi. Xushmuomala, odamlar bilan chiqisha oladigan odam bu yerda chetda qolib ketmas ekan. Unga hamisha e’tibor bo’lar ekan”.

Hayot dunyoning bu qismida ham quvonchu-tashvishlarga to’la. Yaxshilik va yomonlik bu yurtda ham yonma-yon yuradi.

Amerika millionlab hujjatsiz muhojirlar taqdirini qanday hal etish ustida anchadan beri bosh qotirib keladi. Haqiqat shuki, bu insonlar bir amallab oilasini, vatanida qolgan yaqinlarini boqmoqda. Eng muhimi, shart-sharoitni tushunib, bor imkoniyatdan foydalanib qolish.

---

Sharh va izohlar:

1.

Salom Amerika Ovozi xodimlari. Man hozirda Ona yurtimni sog’inchini Sankt-Peterburgdan his qilib o’qib yashayapman. Man Mejdunarodniy Ekonomika Turizm va Gostinniy Servis Kollejda o’qiyapman. Man shu Yurt sog’inchini Amerikadan turib his qilib o’qimoqchiman. I need your helping. Please Help Me How I could continue my studying in America. Iltimos manga yordam bering. Man 1-kurs man nima qile yana ikki yil muhlatim manga maslahatingizni kutaman… Sizga Allohdan sabr-toqat tilayman. Hurmat bilan, Islombek Yusupov
Fikr bildiruvchi: Islombek (Sankt-Peterburg)
03-20-2010 - 23:29:23

2.

Assalom alaykum Amerika Ovozi ko’rsatuvi xodimlari. Men sizlarni muxlisingiz Sanjar bo’laman. Yuqorida qayd etilgan maqolaga men ham qo’shilaman. Menga ham yordam beringlar, iltimos. Oldindan rahmat.
Fikr bildiruvchi: Sanjar (O’zbekiston)
03-20-2010 - 18:34:53

3. Yordam

Assalomu alaykum hurmatli “Amerika Ovozi” xodimlari. Sog`liqlaringiz, kayfiyatlaringiz, ishlaringiz yaxshimi? Man Siz hurmatli xodimlarga sog`liq-salomatlik, a`lo kayfiyat, ishlaringizga omad tilayman. Sizlardan so`ramoqchi bo`lgan savol-maslahat quyidagicha: Allohga shukur man hozirgi hayotimdan juda mamnunman. Lekin oilamga moddiy yordam berish va kelajakdagi hayotimga mustahkam zamin yaratish uchun Amerikaga ketmoqchiman. Man Sizlardan iltimos qilb so`ramoqchi bo`lganim shuki, manga Amerikaga borishga yordam berishingizni lutfan iltimos qilaman. Amerikaga ketish uchun qanday tayyorgarlik ko`rish kerak, qanaqa hujjatlar tayyorlash kerak? Xullas manga umumiy ma`lumot berishingizni iltimos qilaman. Man Sizlardan mana shu savollarga javobni intizorlik bilan kutib qolaman. Sizlarga Allohdan barcha yaxshi va ezgu niyatlarni so`rab qolaman. Alloh Sizlardan rozi bo`lsin.
Fikr bildiruvchi: Dilshod (Uzbekistan)
03-20-2010 - 15:39:20

http://www.voanews.com/uzbek/2010-03-19-voa4.cfm

AQSh siyosatiga qaramay islom dunyosida huquq ahvoli yomon

Amerika Ovozi 09/03/2010 more… Category: Asosiy erkinliklar, Hatlar, Huquqbon, Korruptsiya, Maqolalar, Murojaatlar, Qash'shoqliq, Qiynoqlar  | Leave a Comment Mamlakatda oshkoralik, so’z erkinligi bo’lmasa. Author: admin • Tuesday, February 23rd, 2010 O’zbekistonda korrupsiya zanjirini uzish qiyin Malik Mansur Amerika Ovozi 23/02/2010 more… Category: Asosiy erkinliklar, Korruptsiya, Maqolalar, Qash'shoqliq  | Leave a Comment Daniyalik jurnalist Maykl Andersen (Michael Andersen)… Author: admin • Friday, February 12th, 2010 http://www.voanews.com/uzbek/2010-02-12-voa1.cfm “Sotqin” jurnalist Maykl Andersen O’zbekiston rahbarini intervyuga chaqirmoqda more… Category: Asosiy erkinliklar, Korruptsiya, Majburiy mehnat, Maqolalar, Qash'shoqliq, Qiynoqlar  | Leave a Comment Xayrulloni o’ylatar bir o’y… Author: admin • Sunday, January 24th, 2010 She’r “O’zbeklarga Nima bo’lyapdi” (Hayrulla Hamidov) http://www.youtube. com/watch? v=V_PZ2dMZX2w& feature=player_ embedded more… Category: Asosiy erkinliklar, Korruptsiya, Majburiy mehnat, Qash'shoqliq  | Leave a Comment © 2010 O’zbekiston Inson Huquqlari Jamiyati